Zink

Zink


Alle cellen in ons lichaam hebben zink nodig (voor bijvoorbeeld energieproductie, celdeling en celdifferentiatie) en naar schatting 10% van alle lichaamseiwitten hebben bindingsplaatsen voor zink (veelal voor stabilisering van de eiwitstructuur). Zink is essentieel voor de activiteit van meer dan 300 (metallo)enzymen (die uiteenlopende biochemische reacties katalyseren) en meer dan 2000 transcriptiefactoren (zogenaamde zinkvingereiwitten, die de genexpressie reguleren). Ook is zink betrokken bij de communicatie tussen cellen (intercellulaire signalering) en de signaaloverdracht in cellen (intracellulaire signalering). In de hersenen speelt zink een rol bij de zenuwprikkeloverdracht en neuronale plasticiteit (het vermogen van hersenweefsel zich te herstellen en herstructuren). Daarnaast hebben zinkionen directe antimicrobiële activiteit.

Een goede zinkstatus is onder meer belangrijk voor groei en ontwikkeling, hersenfunctie (cognitie, gedrag, stemming), immuunsysteem, antioxidantsysteem, stofwisseling van eiwitten, koolhydraten en vetten, wondheling en weefselvernieuwing, botstofwisseling, (exocriene, endocriene) pancreasfunctie, hartfunctie, schildklierfunctie, vruchtbaarheid, bloedstolling, darmbarrièrefunctie en zintuigfunctie (zien, ruiken, proeven).

Door het ontbreken van zinkreserves kan een te lage zinkinname met de voeding al binnen enkele weken leiden tot (reversibele) gezondheidsproblemen zoals vermoeidheid, huiduitslag, een verhoogde infectiegevoeligheid en groeivertraging.

Bronnen
Vlees, gevogelte, zeevoedsel, zuivel, (ongeraffineerde) granen, bonen, noten en zaden. Met name eiwitrijke voedingsmiddelen (van dierlijke herkomst) bevatten veel zink.

Tekenen van een mogelijk tekort
Huidaandoeningen, verminderde reuk- en smaakzin, gebrek aan eetlust, vertraagde groei en ontwikkeling bij kinderen, verminderde weerstand, diarree, alopecia, ontstoken tong, nageldystrofie, trage wondheling, vermoeidheid, emotionele en mentale problemen, depressie, impotentie, verminderde vruchtbaarheid, dermatitis, nachtblindheid, bloedarmoede. Een zinktekort vergroot de kans op hart- en vaatziekten en (leeftijdsgerelateerde) maculadegeneratie. 

Indicaties
Zinktekort
Vegetarisch/veganistisch voedingspatroon (tot 50% hogere zinkbehoefte)
Infecties (verkoudheid, acute en chronische diarree, luchtweginfecties, oorontsteking, hiv/aids, herpes, tuberculose, malaria, shigellose)
Verminderde weerstand bij ouderen (hogere zinkbehoefte)
Auto-immuunziekten
Aften
Mucositis bij radiotherapie
Maagzweer
Lekkende darm
Coeliakie
Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, colitis ulcerosa)
Huidaandoeningen (acne vulgaris, rosacea, psoriasis, dermatitis, operatiewonden, (brand)wonden, decubitus, zweren, acrodermatitis enteropathica, morfea (gelokaliseerde sclerodermie), melasma)
Hidradenitis suppurativa (chronische ontsteking haarzakjes, met name in liezen en oksels)
Alopecia
ADHD
Autisme
Anorexia nervosa
Depressie, angststoornis
Premenstrueel syndroom, dysmenorroe
PCOS (polycysteus ovarium syndroom)
Verminderde vruchtbaarheid
Benigne prostaathypertrofie
Metabool syndroom
Diabetes type 1 en 2, diabetische neuropathie
Hypothyroïdie
Bloedarmoede (mede door zinktekort)
Sikkelcelziekte
Leeftijdsgerelateerde maculadegeneratie (AMD)
Cataract
COPD
Ziekte van Wilson
Osteoporose
Dislipidemie
Hart- en vaatziekten (atherosclerose, angina pectoris, hartfalen, ischemische cardiomyopathie, ziekte van Raynaud, ischemische beroerte, pre-eclampsie)
Neurodegeneratieve ziekten, hersenletsel, epilepsie
Kanker(preventie)
Chronische nierziekten
Chronische leverziekten (waaronder chronische hepatitis C, levercirrose, alcoholische leverziekte)
Chronische ontstekingsziekten


Contra-indicaties
Niet bekend (met inachtneming van genoemde maximale doseringen)

 

Interactie
Zinksuppletie gedurende langere tijd (enkele maanden) in een dosis vanaf 50 mg per dag (naast 8-12 mg zink per dag uit voeding) verlaagt de koperstatus door competitieve remming van de intestinale absorptie en verhoging van de renale uitscheiding van koper. Naast zink dient in zo’n geval dan ook koper, bij voorkeur op een ander tijdstip van de dag, te worden gesuppleerd (circa 2-3 mg/dag). Veiligheidshalve kan de koperstatus gemonitord worden en/of bij zulke doseringen ervoor worden gekozen om de ratio tussen zink- en koperinname niet hoger te laten worden dan 10:1 tot 12:1. Bij lagere doseringen of kortdurende suppletie speelt dit niet.
De anticonceptiepil, alcohol, cafeïne en diverse medicijnen waaronder ACE-remmers (captopril, enalapril), corticosteroïden, lisdiuretica, thiazide diuretica, chloortalidon, deferoxamine, hormoonpreparaten, valproïnezuur, cholestyramine, ethambutol, opioïden, protonpompremmers en H2-receptorantagonisten kunnen de zinkstatus verlagen. Zinksuppletie kan gewenst zijn.
Een zinksupplement kan de opname van NSAID’s (zoals ibuprofen, naproxen, piroxicam, indomethacine), cefalexine, penicillamine, quinolonen, tetracyclines en anti-hiv medicijnen (ritonavir, atazanavir) verlagen, en vice versa. Neem een zinksupplement minimaal 3 uur voor, of minimaal 3 uur na het medicijn in.
Kaliumsparende diuretica kunnen de uitscheiding van zink verlagen. Wees voorzichtig met zinksuppletie.
Zink kan de insuline-afgifte en insulinegevoeligheid verhogen en de bloedglucosespiegel verlagen. Diabetici dienen hier rekening mee te houden.
Zink verhoogt de effectiviteit van reguliere antidepressiva.
Eiwitten, knoflook en ui verhogen de zinkabsorptie.
Een zinktekort leidt tot een verminderde absorptie en metabolisme van vitamine A.
Dagelijkse suppletie met een hogere dosis zink (vanaf circa 53 mg/dag) kan de calcium- en magnesiumstatus negatief beïnvloeden. Zorg voor voldoende inname van calcium en magnesium. Omgekeerd kan een hoge inname van magnesium en calcium de zinkabsorptie verlagen.
Neem (hooggedoseerde) ijzer- en zinksupplementen ten minste twee uur van elkaar in; ijzer kan de opname van zink verlagen en vice versa.
Zink en DHA hebben synergetische neuroprotectieve activiteit.
Zink beschermt tegen neurotoxiciteit van lood (dierstudie).


Veiligheid
Zinksuppletie is veilig in doseringen zoals genoemd onder gebruiksadviezen. Sommige mensen hebben last van maagdarmklachten (zoals kramp, misselijkheid) of een metaalsmaak in de mond na inname van een zinksupplement; dit kan in de meeste gevallen worden voorkomen door zink bij de maaltijd in te nemen.

Zink is relatief non-toxisch en een acute zinkintoxicatie (met pijn in de maagstreek, misselijkheid, verlies van eetlust, buikkrampen, diarree, hoofdpijn) komt zelden voor en treedt meestal pas op bij doseringen boven 150-200 mg per dag. Langdurige inname van te hoge doses zink verlaagt de koperstatus en veel verschijnselen van chronische zinkintoxicatie zijn eigenlijk verschijnselen van een secundaire koperdeficiëntie (immunosuppressie, afname huidpigmentatie, bloedarmoede, verlaagde SOD-activiteit in rode bloedcellen, verlaging HDL-cholesterol, verstoorde hartfunctie, pancreasinsufficiëntie, osteoporose).

Copyright (C) Orthokennis https://www.orthokennis.nl/nutrienten/zink

--

 


 »